You are here: Home > Ekologia > Zasoby energetyczne i bilans energetyczny

Zasoby energetyczne i bilans energetyczny

Rozwój cywilizacji wiąże się nierozerwalnie z rozwojem energetyki, a więc z eksploatacją surowców energetycznych. Sposób wykorzystania przez człowieka potencjalnych źródeł energii ulegał w toku dziejów ludzkości bardzo dużym zmianom. Bilans energetyczny świata kształtuje się pod wpływem dostępności źródeł energii. Przełomową datą w „mentalności energetycznej” człowieka współczesnego stały się wczesne lata 70., kiedy to nastąpił kryzys energetyczny. Aż do tego czasu wzrost gospodarczy wiązano bezpośrednio ze wzrostem zużycia energii. Kryzys wykazał, że energia jest trudniej dostępna, niż się to początkowo wydawało. Okresowe zakłócenia w jej dostawie powodowały paraliż całej gospodarki. Prowadziło to do prostej konkluzji: im mniej gospodarka będzie uzależniona od zużycia energii, a co za tym idzie — od surowców importowanych, tym lepiej dla niej, a przy okazji i dla środowiska. Spowodowało to lawinowy wzrost inwestycji w dziedzinie badania nad technologiami energooszczędnymi.

Aż do lat kryzysu naftowego malała rola węgla jako głównego źródła energii (1910 – 63%, 1955 – 52%, 1973 – 29%), po czym, w wyniku gwałtownej zwyżki cen ropy, ponownie zaczęła rosnąć. O roli węgla decydują dwa fakty: ogromne zasoby na świecie i jego względnie niska cena. Mankamentem jest znacznie większe obciążenie środowiska produktami spalania węgla niż w wypadku ropy i gazu. Rola ropy w świecie rosła (32% w 1955, 46% w 1973), a potem zmalała (39°o w 1991). Od kilkunastu lat wzrasta wydobycie gazu ziemnego, którego udział w światowej produkcji energii pierwotnej wzrósł z 11% w 1955 do 21% w 1991 roku. Niski koszt produkcji, tani transport, bardzo małe zanieczyszczenie powietrza przy spalaniu i brak innych zanieczyszczeń sprawią niewątpliwie, iż jego rola w najbliższych latach będzie wzrastać.

Na te trzy paliwa przypada ok. 80% produkcji energii na świecie; drewno i torf dostarczają 10%, około 7 % przypada na energię jądrową zaś 3% na elektrownie wodne.
Bilans produkcji energii w 97% oparty jest na zasobach nieodnawialnych. Ropa naftowa i gaz ziemny są mniej uciążliwe niż paliwa stałe, dlatego następuje rozwój elektrowni i elektrociepłowni pracujących na oleju opałowym. Transport oparty na paliwach z tej grupy powoduje jednak ogromne zanieczyszczenie środowiska. Zasoby światowe ropy naftowej wynoszą 120 mld ton, z czego na kraje Bliskiego Wschodu przypada 65%. Znane zasoby gazu ziemnego wynoszą prawie 100 bilionów m3 (1014 m3), z czego 42% przypada na kraje byłego ZSRR. Surowce energetyczne cyklu węglowego to węgiel kamienny, węgiel brunatny i torf. Dotychczas zużyto ok. 150 mld ton węgla. Stanowi to ok. 2% zasobów znanych i ok. 20% zasobów możliwych do eksploatacji przy obecnej technice. Ich wyczerpanie nie nastąpi w czasie obejmującym realne prognozy, ponieważ postęp technologiczny nie pozwala przewidzieć, jaką energię będziemy użytkowali za 50 czy 100 lat. Zasoby węgla wynoszą 8000 mld ton, są więc kilkadziesiąt razy większe niż zasoby ropy naftowej. Już w latach 60. rozpoznano olbrzymie złoża łupków i piasków bitumicznych, wielokrotnie przewyższające światowe zasoby ropy naftowej. Istnieją zakłady destylacji łupków w Estonii, USA i w Rosji. Koszt technologii i troska o ochronę środowiska nie pozwalają na razie rozwinąć eksploatacji na większą skalę, lecz w przyszłości — po opracowaniu tanich technologii destylacji podziemnej — może dojść do poważnych zmian w bilansie energetycznym. Po początkowym boomie w latach 60. rozwój energetyki jądrowej został nieco przyhamowany rozwojem sektora paliw węglowodorowych. Kryzys lat 70. zwrócił uwagę krajów uzależnionych od ropy na ich bezpieczeństwo energetyczne. Nastąpiło przyspieszenie rozwoju energetyki jądrowej w USA, Japonii, RFN, Wielkiej Brytanii i Francji, czego wynikiem był dwukrotnie szybszy wzrost produkcji energii jądrowej niż ze źródeł klasycznych w latach 1980 -89. Narastające koszty, związane ze wzrastającymi potrzebami zaspokajania wymogów bezpieczeństwa (katastrofy w Three Mile Island w 1979 r. i w Czernobylu w 1986 r.), wydłużaniem cyklu budowy elektrowni, ciągły spadek konsumpcji energii elektrycznej oraz wycofywanie starych reaktorów spowodowały zahamowanie wzrostu i stabilizację produkcji na poziomie 17% produkcji energii elektrycznej na świecie.

Comments are closed.