You are here: Home > Ekologia > Układ przyrodniczy

Układ przyrodniczy

Układ składa się z pewnych powiązanych w całość elementów, zajmujących określoną przestrzeń i mających określony czas trwania. W tym znaczeniu układem jest zarówno jednokomórkowiec, jak i wysoko zorganizowany organizm tkankowca, uboga biologicznie pustynia czy wydma, jak i wysoko zorganizowany i bogaty w organizmy las czy zbiornik wodny, np. staw, jezioro, morze.

Układ to struktura stanowiąca jedność wzajemnie powiązanych ze sobą części składowych.

Wszechświat nie jest przypadkowym nagromadzeniem materii i energii, lecz stanowi zorganizowany system powiązanych ze sobą — nieskończoną ilością zależności — struktur. Poszczególne elementy pozostają w stosunku do siebie w ciągłym wzajemnym oddziaływaniu tworząc układ przyrodniczy, w którym oddziałują na siebie różnorodne formy materii i energii.

Zespół powiązanych ze sobą organizmów i elementów przyrody nieożywionej, stanowiący wzajemnie współzależną całość, to układ przyrodniczy lub ekologiczny.

Przyroda jako całość jest w pewien sposób zorganizowanym układem i składa się z wielu poziomów — jednostek organizacyjnych. Zarówno liczba, jak i uszeregowanie poziomów organizacji przyrody zależą od sposobu ich opisywania. Dotychczas przedmiotem naszej nauki w szkole średniej był poziom indywidualnego organizmu, zaliczanego do określonej jednostki systematycznej. Poznaliśmy też pierwiastki i związki chemiczne budujące organizmy oraz organelle komórkowe, które jako całość tworzyły podstawowy poziom organizacyjny w przyrodzie: komórkę. Komórki organizowały się w jednostki wyższego rzędu — tkanki, te — w organy i dalej — w układy. Układy narządów tworzyły zintegrowany i skoordynowany zespół — organizm wielokomórkowy lub po prostu organizm. Każdy z tych poziomów charakteryzował się pewną liczbą elementów, pomiędzy którymi wytwarzały się oddziaływania i związki zapewniające jego istnienie jako jednostki czasowo – przestrzennej.

Uważnie analizując dotychczas przedstawiony szereg poziomów: atom – cząsteczka związku chemicznego – organelle komórkowe – komórka – tkanka – organ -układ narządów – organizm, zauważyć można pewne szczególne prawidłowości. Każdy z poziomów sam w sobie stanowi układ przyrodniczy, charakteryzujący się specyficznymi właściwościami odróżniającymi go od innych poziomów. Każdy z tych poziomów bądź to występuje w przyrodzie samodzielnie, np. atom, cząsteczka, komórka, bądź nie może samodzielnie istnieć, ale jest częścią składową kolejnego wyższego poziomu organizacyjnego, tak jak organ jest częścią składową układu, a organelle komórkowe — komórki. Chyba najbardziej zdumiewającą prawidłowością jest to, że każdy następny poziom organizacyjny jest czymś więcej niż tylko sumą poziomów go poprzedzających, choć nie może zaistnieć bez któregokolwiek z nich. Sumują się nie tylko elementy budulcowe, lecz powstają nowe relacje, powiązania pomiędzy poszczególnymi elementami. Efektem tego jest powstanie nowej jakościowo i ilościowo struktury — układu przyrodniczego wyższego rzędu.

Comments are closed.