You are here: Home > Ekologia > MATERIA I ENERGIA W BIOCENOZACH

MATERIA I ENERGIA W BIOCENOZACH

Łączna masa organizmów danej biocenozy to biomasa. Biomasę całkowitą, podobnie jak biomasę producentów, konsumentów i reducentów lub danych poziomów troficznych wyraża się liczbą osobników, ich masą lub zasobem energii w nich zgromadzonej.

Produktywność to intensywność, z jaką produkowana jest materia lub intensywność magazynowania energii w związkach organicznych.

Produktywność wyrażamy w gramach lub dżulach na jednostkę czasu i przestrzeni, np. g/cm2/ha — zależnie od typu organizmów, dla których takie obliczenia przeprowadzamy.

Produkcja to ilość wytworzonej materii lub zakumulowanej energii w jednostce czasu.

Z docierającej do roślin energii słonecznej wykorzystane jest zaledwie 2-5%. Jest to ilość energii wykorzystywanej przez producentów. Ilość materii zsyntety-zowanej przez producenta w jednostce czasu na daną powierzchnię lub w danej objętości nazywamy produkcją pierwotną brutto (ogólną), zaś przez konsumentów – produkcją wtórną brutto. Część wytworzonych substancji organicznych przez producentów zostaje wykorzystana na budowę ich własnych struktur. Jest to produkcja pierwotna netto. Pozostałą część materii autotrof zużywa na procesy metaboliczne, w tym głównie na uzyskiwanie energii w procesie oddychania. Ponieważ wydajność przemian energetycznych wynosi około 40%, oznacza to, że pozostała część energii (około 60%) wypromieniowuje do otoczenia i stanowi stratę. Wynika stąd, że produkcja pierwotna brutto — pomniejszona o ilość energii straconej w wyniku oddychania — to produkcja pierwotna netto.

Kolejny poziom troficzny może wykorzystać tylko część materii wbudowaną w tkanki poprzedniego poziomu, np. pokarmem dla roślinożercy (konsumenta I rzędu) jest tylko produkcja pierwotna netto. Część z pokarmu nie zostanie strawiona i jest wydalana poza organizm konsumenta, około 10% przyswój onego pokarmu wbudowuje on we własne struktury, a resztę zużywa na wytwarzanie energii i traci.
Produkcja wtórna brutto to całość wytworzonej materii lub zakumulowanej przez konsumenta w związkach organicznych energii.

Na każdym poziomie troficznym występują więc straty energii, co wynika z praw termodynamiki, zgodnie z którymi każdej przemianie energetycznej towarzyszy rozpraszanie energii w postaci ciepła. Dlatego liczba ogniw łańcuchów troficznych w przyrodzie jest zwykle ograniczona do czterech, pięciu. Im krótszy łańcuch, tym mniejsze straty energii, tym więcej energii pozostaje wbudowanej w tkanki w postaci związków organicznych. Jak to stwierdzono już w punkcie czwartym, liczba cech charakteryzujących biocenozę, ilość wiązanej materii (lub akumulowanej energii) w tkankach zależy też od wielkości organizmów danego poziomu troficznego.

 

Comments are closed.