You are here: Home > Ekologia > Łańcuch zależności pokarmowych

Łańcuch zależności pokarmowych

Łańcuch zależności pokarmowych można przedstawić w postaci piramidy, której podstawę tworzy pierwszy poziom troficzny – producenci. Każdy następny poziom jest mniejszy od poprzedniego.

Wyróżnia się trzy typy piramid ekologicznych:

–    piramidę liczb, która obrazuje liczby osobników na kolejnych poziomach troficznych,

–    piramidę biomas, przedstawiającą ilość wyprodukowanej biomasy przez poszczególne poziomy,

–    piramidę energii, która przedstawia tempo przepływu energii i produktywność poszczególnych poziomów troficznych.

Liczba i biomasa kolejnych poziomów troficznych są zwykle coraz niższe. Piramidy mają wtedy układ typowy. Ilość energii akumulowanej na poszczególnych poziomach troficznych przedstawiona graficznie (piramida energii lub produktywności) zawsze przyjmuje wygląd typowej piramidy. Graficznie przedstawione liczby i biomasa organizmów, to jest piramidy biomas i liczb są podobne do siebie i mają podobny układ, gdy producenci i konsumenci są porównywalni pod względem wielkości, np. trawy, pasikoniki, myszy. Jednak gdy rozmiary osobników reprezentujących poszczególne poziomy troficzne zdecydowanie się różnią to piramidy liczb i biomas mogą być odwrócone.

Jest to związane z zależnością pomiędzy intensywnością metabolizmu a wielkością powierzchni ciała. Organizmy małe mają względną powierzchnię ciała dużą i przez to szybszy metabolizm niż organizmy duże. Podwojenie biomasy może trwać wiele lat, podczas gdy u jednokomórkowych glonów — zaledwie kilka dni. Mikroskopijny fitoplankton tak intensywnie produkuje materię organiczną że znacznie większemu pod względem rozmiarów i biomasy zooplanktonowi pokarmu nie zabraknie i z powodzeniem się wyżywi. Z sytuacją taką możemy się spotkać w otwartych rejonach zbiorników wodnych, jak również w biologicznych oczyszczalniach ścieków.

W bogatych, złożonych biocenozach, gdzie jest wiele poziomów troficznych, zachodzą duże straty energetyczne. Znajomość tych faktów człowiek wykorzystuje w praktyce. Z ekonomicznego punktu widzenia, najbardziej wydajne są układy o krótkich łańcuchach pokarmowych, ponieważ zachodzą w nich najmniejsze straty energii. Ale upraszczanie łańcuchów w przyrodzie nie jest korzystne.

Powodowane ingerencją człowieka skracanie łańcuchów pokarmowych w biocenozach naturalnych wiąże się jednak ze zubożaniem biocenoz i prowadzi do naruszania równowagi ekologicznej, czego przejawem mogą być gradacje szkodników leśnych i szkodników pól uprawnych, tzw. agrocenoz.

W krajach ubogich podstawą wyżywienia ludności jest pokarm roślinny. Eksploatując pierwszy poziom troficzny traci się najmniej energii i zyskuje dużą biomasę pokarmu. W krajach gospodarczo rozwiniętych pokarm uzyskuje się też z hodowanych zwierząt. Roślinożercy stanowią drugi poziom troficzny. Dlatego straty energii są tu już wyższe, produkcja żywności trwa dłużej i jest droższa.

Comments are closed.