You are here: Home > Ekologia > Krajobraz

Krajobraz

Krajobraz to fragment powierzchni ziemi zbudowany z oddziałujących na siebie wzajemnie ekosystemów i wytworów człowieka.

Człowiek — poprzez nieustanną ingerencję w krajobraz pierwotny — doprowadził do radykalnej przemiany fizjonomii krajobrazu. Odpowiednio do stopnia przekształceń wyróżniamy krajobraz pierwotny, krajobraz naturalny, krajobraz kulturowy i krajobraz zdewastowany.

Krajobraz pierwotny charakteryzuje się brakiem śladów działalności ludzkiej i nienaruszoną równowagą przyrodniczą. W naszym kraju—poza nielicznymi fragmentami Tatr, Pienin, Babiej Góry i Puszczy Białowieskiej, które zostały objęte ścisłą ochroną rezerwatową w parkach narodowych — brak tego typu krajobrazu. Na świecie sytuacja w tym względzie wygląda znacznie lepiej, gdyż istnieją całe połacie dziewiczych dżungli, tajgi, tundry, wysokich gór itd. Jeśli za kryterium wydzielenia takich obszarów przyjmiemy rejony, w których nigdy nie pojawił się człowiek, to jest ich stosunkowo dużo, choć zarazem coraz mniej. Lecz z innego punktu widzenia brak już na kuli ziemskiej rejonów bez śladów ingerencji ludzkiej. Nawet bowiem na Antarktydzie stwierdzono wyraźne przejawy zanieczyszczeń antropogenicznych w najmłodszych warstwach śniegu i lodu, które zostały przyniesione przez wiatry.

Krajobraz naturalny występuje na obszarach, gdzie nie prowadzi się działalności gospodarczej, a stopień ingerencji człowieka jest stosunkowo mały, tak że panuje w nim niezakłócona równowaga przyrodnicza. Ten typ krajobrazu spotkać można daleko od ośrodków miejskich, gdzie zajmuje on stosunkowo niewielkie powierzchnie np. fragmenty lasów naturalnych Bieszczad, bagienne obszary Biebrzy, torfowiska wysokie czy też jeziora lobeliowe na Pojezierzu Kaszubskim, wysokogórskie partie hal i kosówki etc.

Krajobraz kulturowy jest przejawem działalności człowieka, który we współpracy z przyrodą i często wbrew jej prawom wytworzył nowe, inne od stworzonych przez niąsamą, typy krajobrazu. Tak więc łąki zamieniły się w pola uprawne, a pierwotne lasy zostały zdegradowane do monokulturowych „fabryk drewna”. Do tej grupy krajobrazów zaliczymy m. in. najczęściej spotykany w naszym kraju krajobraz rolniczy oraz krajobraz osiedleńczy, w którym zabudowa miejska wkomponowana jest lub przynajmniej uzupełniona elementami środowiska przyrodniczego (doliny rzek, stawy i jeziora, parki i zieleńce, zadrzewione ulice itp.). Nieumiejętne wkomponowane w krajobraz elementy architektoniczne i urbanistyczne, a nawet przemysłowe prowadzą do powstania dysharmonii krajobrazu naturalnego, co stanowi ewidentny błąd planistyczny.

Dysharmonia krajobrazu kulturowego jest etapem przejściowym do zupełnej dewastacji krajobrazu. Krajobraz zdewastowany, który wpływa bardzo negatywnie na odczucia estetyczne człowieka, jest krajobrazem o zniszczonej równowadze ekologicznej, pozbawionym zdolności samoregulacyjnych. Występuje w rejo nach wysokiej koncentracji zakładów przemysłowych (krajobraz przemysłowy i zabudowy miejskiej bez elementów przyrodniczych, a towarzyszy mu zwykłe zatrute powietrze, woda i gleba, a także zniszczona szata roślina.

Comments are closed.