You are here: Home > Ekologia > Ekosystemy sztuczne

Ekosystemy sztuczne

Zasady funkcjonowania ekosystemów powstałych na skutek działalności człowieka, np. gruzowisk, hałd, wykopów itp. oraz ekosystemów sztucznych, takich jak pola uprawne, łąki, sady nie różnią się od tych, którymi rządzą się ekosystemy naturalne. Zasadnicza różnica polega na tym, że są to silnie uproszczone jednostki ekologiczne, ubogie gatunkowo lub wręcz monokultury. W tych warunkach nie mogą wykształcić się liczne związki oraz zależności między organizmami i ich populacjami. Konsekwencją jest brak zdolności do samoregulacji i wytworzenia się homeostazy. Wiele z tych sztucznych ekosystemów, zwłaszcza agrocenozy oraz monokultury leśne, nie może funkcjonować bez ingerencji człowieka. Zasadniczym czynnikiem uniemożliwiającym normalne działanie ekosystemów’ rolniczo zagospodarowanych jest intensywna eksploatacja poprzez wywożenie z nich plonów. Uszczuplanie zasobów biomasy zakłóca obieg materii, uniemożliwiając zamknięcie jego cyklu.

Działalność mająca na celu zwiększanie produktywności ekosystemów polega zazwyczaj na intensyfikacji produkcji pierwotnej i zmianie struktury troficznej, tj. przekształceniu łańcuchów pokarmowych.

Właściwe gospodarowanie ekosystemami rolniczymi umożliwia powiększenie produkcji żywności, ale wymaga ponoszenia olbrzymich nakładów’, między innymi na utrzymywanie właściwej struktury podłoża (produkcja maszyn i urządzeń do uprawy), produkcję nawozów sztucznych, środków ochrony roślin i zbiorów przed szkodnikami, na walkę z chwastami, a także badania naukowe prowadzone w związku z rozwojem agrobiologii.
Konieczność ponoszenia olbrzymich nakładów energetycznych w rolnictwie, leśnictwie, hodowli zwierząt jest następstwem upraszczania struktury ekosystemów sztucznych, a przez to wykonywania wielu czynności, które w ekosystemach naturalnych zachodzą samorzutnie. Bariera energetyczna jest jedną z głównych przyczyn braku możliwości podniesienia produkcji żywności w krajach rozwijających się.

Ze względu na zwiększające się zapotrzebowanie na żywność, rozwój gospodarki rolnej jest nieunikniony. Jedną z metod intensyfikacji produkcji jest właściwy dobór gatunków roślin — stanowiących podstawę produkcji w danym środowisku. Wymaga to dokładnego rozpoznania ekologicznego i ustalenia warunków siedliskowych oraz dobrej znajomości wymagań życiowych i tolerancji roślin uprawnych.

Poza właściwym doborem roślin — czynnikiem umożliwiającym efektywne wykorzystywanie energii słonecznej do produkcji rolniczej — są zabiegi agrotechniczne. Ich zadaniem jest z jednej strony poprawienie warunków rozwoju roślin, a z drugiej — ochrona przed chorobami i szkodnikami. Utrzymanie wysokiej produktywności gleb jest możliwe przez stosowanie różnych zabiegów technicznych, tzw. melioracji. Umożliwiają one między innymi utrzymanie odpowiednich właściwości fizyko-chemicznych gleb i ich struktury, np. przez wapnowanie, orkę, bronowanie itp. Oprócz stosowania właściwych technik obróbki roli — najistotniejszym problemem jest ochrona gleb przed wyjaławianiem i erozją. Zachowanie właściwych stosunków wodnych w glebie uzyskuje się dzięki melioracjom wodnym (odwadnianie, nawadnianie) oraz właściwej gospodarce leśnej i gospodarce torfowiskami, które to ekosystemy odgrywają szczególną rolę w regulowaniu warunków hydrologicznych (utrzymanie właściwego poziomu wód gruntowych) i klimatycznych na danym terenie. Zmniejszanie areału lasów’ i niszczenie, zwłaszcza nadmierna eksploatacja i wysuszanie torfowisk powoduje wzmożenie odpływu powierzchniowego wód, przesuszenia powierzchniowej warstwy litosfery i doprowadza w ten sposób do stepowienia gleb, co uruchamia procesy ich degradacji powodowanej erozją.

Comments are closed.